Herinrichting Liturgisch Centrum Herinrichting Liturgisch Centrum

De herinrichting van het liturgisch centrum in de Petrakerk

De aanleiding
Vanaf het ontstaan van de wijkgemeente Zuid-West, is er gepraat over de inrichting van de Petrakerk. Een verandering van de kerkzaal met het liturgisch centrum is echter nooit doorgevoerd.
De werkgroep Eredienst houdt zich onder andere bezig met het vormgeven aan verbindend vieren. De inrichting van het liturgisch centrum is hiervan een onderdeel. Daarom heeft de wijkkerkenraad in maart 2024 aan de werkgroep de opdracht gegeven om een voorstel te maken met betrekking tot de inrichting van het liturgisch centrum. Alles wat op dat moment al gezegd en geschreven was is als input door de werkgroep meegenomen bij de discussies rond de inrichting van het liturgisch centrum. Ook zijn alle werkgroepen en commissies die een relatie hebben met de inrichting bij het besluitvormingsproces betrokken geweest. Daardoor heeft het tot eind mei 2025 geduurd voordat het voorstel van de werkgroep in de wijkkerkenraad behandeld werd.
Waar hebben we het over
Liturgie is het geheel van voorgeschreven gebeden, ceremoniën en handelingen dat van belang is in eredienst. Het liturgisch centrum is de centrale plaats in de kerk tijdens de eredienst. Daar kan de gemeente de voorganger en andere medewerkers aan de dienst goed zien. En daar krijgen de belangrijkste liturgische voorwerpen een plek.
De inrichting van het liturgisch centrum gaat niet over de vorm van de liturgie zelf, maar over de ruimte en de voorwerpen waarmee de liturgie gevierd wordt. De inrichting van een kerk is eigenlijk net als thuis. De inrichting bepaalt hoe je leeft. Woon je tussen de boekenkasten of hangt er een levensgrote screen in de woonkamer? Staat de eettafel in het midden of vult de hangbank het grootste deel van de ruimte?
De inrichting laat zien wat een gemeente belangrijk vindt in hun vieringen, hun gemeente zijn. Verbinding vinden wij als gemeente Zuid-West belangrijk. De vraag is dus: ‘Hoe ondersteunt de inrichting van het liturgisch centrum ons verlangen naar verbindend vieren?
Het voorstel
Het voorstel dat de werkgroep Eredienst eind mei 2025 aan de wijkkerkenraad heeft aangeboden bevatte twee mogelijkheden van herinrichten:
  1. Deze mogelijkheid is gebaseerd op de wens die al in 2018 is uitgesproken; een ontmoetingskerk, waarbij mensen elkaar ook echt (fysiek) zien en samen kerk kunnen zijn. Wij hebben documenten, die toen opgesteld zijn over de inrichting, bekeken. De gedachten verwoord in die documenten, zijn nog steeds van grote waarde. Het realiseren van deze mogelijkheid betekent  een andere opstelling van het liturgisch centrum, meer centraal in de kerk, met daar omheen een opstelling van de zitplaatsen, Deze mogelijkheid  had de voorkeur van de werkgroep omdat deze opstelling  aansluit bij de visie van verbindend vieren. Aan de wijkkerkenraad is gevraagd om de mogelijke realisatie nogmaals te verkennen. In Samen Eén van 31 oktober 2025 was te lezen dat er tijdens een verkennend gesprek met iemand van de Stichting Behoud Kerkgebouwen deze mogelijkheid om het liturgisch centrum  her in te richten is meegenomen. Omdat dit in de tijd kan leiden tot een langdurig traject is in de wijkkerkenraadsvergadering van 2 oktober 2025 besloten alvast aan de slag te gaan met mogelijkheid twee van inrichten, zoals hieronder beschreven.
  2. Mogelijkheid twee is meer pragmatisch. Deze neemt als uitgangspunt de inrichting van het liturgisch centrum zoals dat nu in de Petrakerk aanwezig is. Aan de hand van onder meer de onderwerpen liturgische tafel, avondmaal, doop en overlijden, hebben we besproken wat volgens ons de gewenste inrichting van het huidige liturgisch centrum zou moeten zijn. Dat heeft geleid tot het voorstellen  van aanpassingen die ertoe leiden dat duidelijk zichtbaar wordt dat wij als gemeente verbinding belangrijk vinden in de vieringen
Eerste veranderingen en communicatie
Na de vraag van de kerkenraad om aan de slag te gaan met de uitwerking van mogelijkheid twee, heeft de werkgroep Eredienst een plan gemaakt, waarin beschreven staat hoe de veranderingen, waarin verbondenheid centraal staat, stapsgewijs kunnen worden doorgevoerd. Daarbij is ook een aantal praktisch zaken bekeken. Eerste onderdeel van dat plan is communicatie naar de gemeenteleden. Dit schrijven is hiervan een onderdeel. Eind februari willen we twee veranderingen realiseren:
  1. De aankleding van de liturgische tafel.
  2. Wijziging looprichting voorganger, ouderling en diaken einde dienst.
De aankleding van de liturgische tafel
  • Uitgangspunt is de tafel zo leeg mogelijk te laten zodat aandacht wordt gevestigd op objecten die belangrijk zijn,:
    • De bijbel, Gods woord dat verkondigd wordt.
    • Het Antependium met de kleur van het kerkelijk jaar.
    • Een Avondmaal stel, dat ons verbindt met het sacrament Avondmaal.
    • Een collectezak, die ons bewust maakt van de diaconale taak.
    • Indien een korte kindernevendienst, de KND lantaarn die aan de paaskaars wordt aangestoken en een lage standaard voor prentenbijbel. Dit als symbool van verbondenheid met de jeugd.
Verder wordt ervoor gezorgd dat de lezenaar voor de bijbel een gewenste hoogte heeft en de liturgische tafel goed verplaatsbaar is..

Wijziging looprichting voorganger, ouderling en diaken einde dienst
Na de dienst gaan predikant, ouderling van dienst en diaken van dienst  door het middenpad langs het stilte centrum naar de uitgang. Door zo te lopen wordt de onderlinge verbondenheid meer zichtbaar dan wanneer via de ‘avondmaalsgang’ aan de rechterkant naar de uitgang wordt gelopen.

Tot slot
Als u vragen heeft over de veranderingen in het liturgisch centrum, neem dan gerust contact op. Dat kan via mail of telefonisch. Uw mail kunt u richten aan zw-ouderling-vz2@pkn-veenendaal.nl. Telefonisch kan u contact opnemen via 06 83 83 20 45.
We horen graag van u als gemeente, als deze eerste veranderingen zijn doorgevoerd, hoe u dit beleeft.
Vervolgens wordt er nagedacht over welk doopvont bij/op het liturgisch centrum komt en het plaatsen van de gedenkstenen en de gedenkhoek.
Ook buigen we ons nog over de vraag: “Wat te doen met de verschillende liturgische voorwerpen uit onze kerken (Petrakerk, Burgkerk, De Goede Reede) die nu geen plek meer hebben, zoals oude kanselbijbel, doopboek of kaarsenstandaard. Hoe kunnen die voorwerpen een zichtbare plek krijgen in één van de kerkelijke ruimtes? Als u ideeën hiervoor heeft, horen wij dat als werkgroep het graag.

Namens de werkgroep Eredienst,
Peter Pottjewijd (voorzitter)
 
terug